Homoseksualizm w systemach prawnych państw europejskich do roku 2000 (1)

Ewolucyjne podejścia do homoseksualizmu od starożytności po czasy współczesne.
Podejście do sfery ludzkiej seksualności zmieniało się na tle dziejów człowieka, automatycznie ewoluowało również podejście do homoseksualizmu. W starożytnej Grecji homoseksualne romanse między dorosłymi mężczyznami były uważane za perwersję, w przeciwieństwie do relacji seksualnych łączących starszych mężczyzn z młodzieńcami, które dziś uznane byłyby za pedofilię. Trzeba jednak pamiętać, że poglądy starożytnych Greków były notorycznie ambiwalentne. Mitologia i opowieści homeryckie obfitują w relacje o miłości homoseksualnej i heteroseksualnej. Ponadto wyższe klasy społeczne były też bardziej tolerancyjne wobec homoseksualizmu niż klasy niższe.[1]

Czasy nowożytne nie okazały się tak łaskawe dla osób podejmujących współżycie z osobami tej samej płci. Wprowadzony w 533 r. przez cesarza Justyniana zakaz kontaktów homoseksualnych pod groźbą kary śmierci uczynił współżycie seksualne z osobami tej samej płci poważnym przestępstwem aż do XVII w., kiedy rozpoczął się (trwający po dziś dzień) proces dyskryminalizacji homoseksualizmu. Odtąd stosunki homoseksualne zaczęły być traktowane w zachodnioeuropejskiej kulturze jako jedno z najcięższych grzechów przeciwko naturze.[2] Niemal wszystkie państwa europejskie, z wyjątkiem Szwecji i Turcji, karały stosunki homoseksualne. Najczęściej jednak karane były stosunki seksualne między mężczyznami, o wiele rzadziej stosunki seksualne między kobietami. Ponadto prawo najczęściej karało stosunki analne między mężczyznami (sodomię), nie wspominając nic o innych rodzajach relacji seksualnych, chociaż niektóre państwa karały wszelkie akty homoseksualne. We Francji i Malcie natomiast karano sodomię niezależnie od płci partnerów.[3]

Kodeksy karne niektórych państw przewidywały karę śmierci za stosunki homoseksualne np. Dania,[4] w pozostałych państwach stosowano karę więzienia. Wyroki śmierci były jednak wykonywane stosunkowo rzadko na stos, szubienicę, utopionych, a nawet pogrzebanych żywcem było prawdopodobnie ok. 200-300 ofiar. Częściej zamieniano karę śmierci na karę więzienia. Stosowano również konfiskaty mienia, więzienia, wygnania, tortury, okaleczenia, grzywny i publiczne upokorzenia.[5]

W XIX w. następuje jednak zmiana w podejściu do homoseksualizmu. Za sprawą koncepcji lekarza Kraffta-Ebinga homoseksualizm został uznany początkowo przez medycynę, a później w opinii powszechnej - za chorobę. W ten sposób homoseksualizm opuścił pole kryminologii wkraczając na pole medycyny, co miało duży wpływ na depenalizację stosunków homoseksualnych. Sam termin „homoseksualizm” posiada stosunkowo młody rodowód a został wprowadzony do literatury w 1869 r. przez węgierskiego lekarza Karla Maria Kertbeny’ego. Wcześniej używano jedynie terminu „sodomia”, który odnosił się do stosunków analnych, uważanych w ówczesnych czasach za przestępstwo przeciwko naturze. Zazwyczaj karano sodomię między mężczyznami, rzadziej sodomię w relacjach heteroseksualnych.[6]

Z czasem wiele państw obniżało wymiar kary za stosunki homoseksualne. Całkowicie ich karalność zniosła jako pierwsza w Europie Francja w 1971 r., rok później Belgia i Luksemburg. Najwięcej jednak państw zniosło karalności stosunków homoseksualnych w XX w., zwłaszcza w jego drugiej połowie. Penalizację stosunków homoseksualnych utrzymuje współcześnie jedynie kilka państw europejskich, a mianowicie Armenia, Azerbejdżan, Rumunia i Gruzja.

Wiele państw depenalizując stosunki homoseksualne wprowadziło jednak podwyższoną granicę wieku dopuszczającą tego typu współżycie, podwyższyło również wymiar kary w odniesieniu do przestępstw seksualnych dotyczących osób tej samej płci a nawet zakazało prostytucji homoseksualnej. Z czasem jednak podjęto działania na rzecz zrównania tej granicy oraz wymiaru kar, zalegalizowano też prostytucję homoseksualną. Nie stało się tak jednak we wszystkich państwach europejskich.

Ze zgromadzonych przez ILGA informacji dotyczących Europy, nie obejmujących informacji dotyczących kilku państw, wynika, iż najniższa granica wieku dopuszczająca współżycie seksualne a wynosząca 12 lat obowiązuje w Hiszpanii i w Malcie. Omawiana granica na podwyższonym poziomie dla osób homoseksualnych obowiązuje obecnie w 18 państwach europejskich, równa zaś w 23. Zazwyczaj dotyczy to relacji seksualnych między mężczyznami - 10 państw, zaś jednakowa granica dla lesbijek i gejów obowiązuje jedynie w 3 państwach. Szczegółowe dane ilustruje tabela nr 1
ZOBACZ!

Współczesne prawo karne wielu państw europejskich wciąż często dyskryminuje osoby homoseksualne, poprzez wprowadzanie do kodeksów karnych obostrzeń związanych ze stosunkami seksualnymi z osobami tej samej płci. Bułgarskie prawo karne, wciąż zakazuje „skandalicznego homoseksualizmu”, „homoseksualizmu publicznego” oraz działań, które mogą prowadzić do perwersji. Za złamanie tego prawa grozi kara pozbawienia wolności od roku do lat 5 oraz publiczne potępienie.[7]

* * *

Homoseksualizm bardzo długo pozostawał więc w sferze medycyny i patologii społecznej. Światowy ruch gejowski, domagający się zaprzestania dyskryminacji i równouprawnienia osób homoseksualnych, zrodził się dopiero w 1969 r. w Stanach Zjednoczonych i z czasem objął również państwa europejskie.

Wraz z nastaniem ruchu emancypacyjnego nastąpiły zmiany w podejściu psychiatrii i psychologii do homoseksualizmu. Zaniechano leczenia homoseksualizmu (niejednokrotnie bardzo okrutnymi metodami)[8]. W 1973 r. Amerykańskie Towarzystwo Psychiatryczne usunęło homoseksualizm ze swojego rejestru chorób psychicznych i uchwaliło rezolucję, w której stwierdziło m.in. "(...) Homoseksualizm jako taki nie oznacza, ani nie powoduje osłabienia zdolności sądu, stabilności, poczucia odpowiedzialności i zdolności do wykonywania zawodów(...)Amerykańskie Towarzystwo Psychiatryczne ubolewa z powodu wszelkiego rodzaju publicznej i prywatnej dyskryminacji (...) i oświadcza, że homoseksualiści nie powinni być w większym stopniu niż inne osoby obarczani udowadnianiem posiadania takiej zdolności sądu, przydatności do zawodu lub poczucia odpowiedzialności(...)”.[9]

Pole patologii homoseksualizm opuszcza w 1991 r. kiedy został on usunięty z listy chorób Światowej Organizacji Zdrowia (WHO)[10]

Wprowadzane do ustawodawstwa wielu państw europejskich zmiany idące w kierunku równouprawnienia osób homoseksualnych są w znacznej mierze zasługą agitacji prowadzonej przez organizacje gejowsko-lesbijskie, które nie tylko zajmują się udzielaniem wsparcia i pomocy gejom i lesbijkom, ale również działają jako grupy nacisku. Warto tu wspomnieć o Międzynarodowej Organizacji Gejów i Lesbijek (International Gay and Lesbian Association - ILGA), powstałej w 1986 r. z przekształcenia powstałego w 1978 r. Międzynarodowego Stowarzyszenia Gejów (IGA). Jest ona obecnie największą organizacją międzynarodową skupiającą ponad 300 organizacji z przeszło 60 państw i posiada status organizacji pozarządowej przy Radzie Spraw Ekonomicznych i Społecznych Organizacji Narodów Zjednoczonych. Jednym z celów tej organizacji jest właśnie prowadzenie kampanii politycznych i informacyjnych w obronie praw mniejszości seksualnych. Hasłem przewodnim ILGA są słowa „Prawa gejów i lesbijek są prawami człowieka” . W Europie działa jej przedstawicielstwo - „ILGA-Europe”.

Zmianom w podejściu medycyny i psychologii towarzyszą zmiany w materii prawnej, które można by generalnie sklasyfikować następująco:

1) znoszenie karalności stosunków homoseksualnych (przez państwa, które tego jeszcze nie dokonały),

2) zrównywanie określonej prawnie granicy wieku dopuszczającej współżycie seksualne osób, (która była często wyższa dla relacji homoseksualnych) oraz kar za przestępstwa seksualne,

3) wprowadzenie do systemu prawnego zarówno na poziomie krajowym jak i międzynarodowym klauzule zakazujących dyskryminacji ze względu na orientację seksualną,

4) legalizacja związków dwóch osób tej samej płci.

Liberalizacji podejścia do homoseksualizmu, ewolucji tradycyjnej instytucji małżeństwa i rodziny zdecydowanie sprzeciwia się Kościół rzymsko-katolicki, który bojkotuje inicjatywy prawne zmierzające do równouprawnienia osób homoseksualnych, co w znacznym stopniu utrudnia, spawalnia a niekiedy nawet uniemożliwia wprowadzenie zmian legislacyjnych.

Przypisy

[1] K. Adamska – „Ludzie obok – lesbijki i geje w Polsce”, Toruń 1998, s.
[2] G. Weinberg – „Ludzie zorientowani homoseksualnie w społeczeństwie”, Poznań 1991, s. IX.
[3] zob. – tabela 1
[4] ILGA EUROLETTER? COUNTRY REPORT – DANEMARK Anke Hintiens?? Adres internet
[5] R. Woods’a – „O miłości, która nie śmiała wymawiać swojego imienia”
[6] zob. K. Adamska
[7] ILGA – Belgia – World Legal Survoy
[8] Szczegółowy opis metod stosowanych w leczeniu homoseksualizm znajduje się w książce Georga Wienberga -„Ludzie zorientowani homoseksualnie w społeczeństwie”, SOFTPRESS 1991.
[9] Tekst rezolucji można znaleźć w R. Woods
[10] Decyzja ta weszła w życie w 1993 r.
Robert Poss
Data publikacji w portalu: 2001-07-26
Podoba Ci się artykuł? Możesz go skomentować, ocenić lub umieścić link na swoich stronach:
Aktualna ocena: ocena: 0 /głosów: 0
Zaloguj się, aby zagłosować!
OPINIE I KOMENTARZE+ dodaj opinię  


Dopisywanie opini, tylko dla zarejestrowanych użytkowniczek portalu

Zaloguj się

Nie masz jeszcze konta? Zarejestruj się!

© KOBIETY KOBIETOM 2001-2022