Związki partnerskie w Polsce – postulaty

Przedstawiamy postulaty – prawa, które naszym zdaniem powinny zostać ujęte w ustawie formalizującej funkcjonowanie związków osób tej samej płci w Polsce. Każdy z postulatów opatrzyliśmy komentarzem.

To katalog otwarty. Jeśli uznacie, że czegoś ważnego na liście brakuje, koniecznie napiszcie do nas: zwiazkipartnerskie@gmail.com.

Nie jest to ranking. Dyskusje o tym, które z postulatów są ważniejsze od innych odkładamy na następny raz.


1. Prawo do dziedziczenia oraz zaliczenie partnera/ki w związku jednopłciowym do I grupy spadkowej na zasadach, jakie przysługują małżonkowi. W obecnym stanie prawnym partnerzy/ki w związkach jednopłciowych nie mogą dziedziczyć po sobie. Sporządzenie testamentu nie załatwia problemu nierówności w traktowaniu par tej samej płci w stosunku do małżeńskich par różnej płci. Może ułatwić uzyskanie spadku, ale nie gwarantuje równego traktowania par tej samej i różnych płci, co ma swoje konsekwencje finansowe. W przypadkach, kiedy partnerzy/ki sporządzą testament, w którym wskazują siebie jako spadkobierców, w chwili nabycia spadku zobowiązani są do zapłacenia 20% podatku od spadków, a ponadto do zapłacenia zachowku na rzecz osób, które dziedziczyłyby, gdyby testament nie został sporządzony. W praktyce najczęściej są to rodzice zmarłego, ale mogą to być również jego dzieci lub małżonek, jeśli małżeństwo nie zostało rozwiązane lub nie została orzeczona separacja.

Obrazujac opisana sytuacje przykładem: dwaj/dwie partnerzy/ki zbudowali/ły dom, którego byli/ły właścicielami po połowie. W chwili śmierci jednego/ej z partnerów/ek dom był wart – przykładowo – milion złotych. Partner/ka pozostający/a przy życiu na mocy testamentu odziedziczył/a przypadająca zmarłemu/ej polowe domu. Oznacza to dla niej/niego, że musi zapłacić 20% podatku od spadku (20% od 500 tys. zł, czyli 100 tys. zł – małżonek w tym wypadku nie musiałby płacić nic) oraz jeśli pozostają przy życiu spadkobiercy upoważnieni do zachowku np. rodzice, to z tytułu zachowku musi zapłacić równowartość połowy tego, co by im przypadło gdyby nie został sporządzony testament. Oznacza to, że, gdy jedynym pozostałym przy życiu krewnym spadkodawcy jest jego rodzic, który otrzymałby cały spadek gdyby nie sporządzono testamentu, to w sytuacji gdy w testamencie spadkodawca zapisał cały majątek na rzecz partnera/ki, po stronie rodzica powstaje uprawnienie do zachowku. Co oznacza, że może on/a zadąć z tytułu zachowku wypłaty w gotówce równowartości połowy całości spadku (czyli w naszym przypadku równowartości 250 tys. zł). Takie i podobne sytuacje oznaczają czasem, że pozostający/a przy życiu partner/ka musi być może nawet sprzedać dom, w którym nierzadko spędził/a kilkadziesiąt lat po to, żeby móc wywiązać sie ze zobowiązań podatkowych wobec państwa oraz zobowiązań finansowych wobec osób uprawnionych z tytułu zachowku (od spadku wartego 500 tys. zł. nasz przykładowy/a partner/ka może zapłacić w sumie nawet 350 tys. zł. – 100 tys. zł. z tytułu podatku i 250 tys. zł. z tytułu zachowku).
Zaliczenie partnera/-ki tej samej płci do I grupy spadkowej na mocy ustawy oznaczać Bedzie de facto zrównanie par tej samej płci z parami małżeńskimi różnej płci w kwestii dziedziczenia.


2. Prawo do pochowania zmarłego. Partner/ka tej samej płci jest w świetle obowiązującego prawa osoba obca w stosunku do swego partnera/ki, a wiec po śmierci jednego z nich, pozostający przy życiu partner/ka nie ma prawa do
otrzymania zwłok drugiego/drugiej i pochowania go. Jest to przyczyna wielu upokarzających i bolesnych sytuacji – zwłoki zmarłego/zmarłej bywają wydawane
dalszej rodzinie, a nie najbliższej mu/jej osobie, czyli partnerowi/partnerce.

3. Prawo do udzielania informacji o stanie zdrowia i podejmowania decyzji
związanej z leczeniem partnera/ki.
W świetle obecnie obowiązujących przepisów, prawo do uzyskiwania informacji o stanie zdrowia chorego maja dwie kategorie osób: ustawowi przedstawiciele chorego oraz osoby upoważnione przez samego chorego (takiego upoważnienia dokonuje chory pisemnie w chwili przyjęcia do szpitala). Wśród tych kategorii osób nie ma małżonka, ponieważ małżonkowie nie są wzajemnie wobec siebie przedstawicielami ustawowymi (to, kto jest przedstawicielem ustawowym definiuje ściśle ustawa – są nim np. rodzic w stosunku do dzieci lub opiekun w stosunku do osoby ubezwłasnowolnionej). Jednak z praktyki lekarskiej wynika, że lekarze informują o stanie zdrowia chorego jego małżonka pomimo, że nie jest on przedstawicielem ustawowym i również wtedy, gdy chory nie udzielił upoważnienia do informowania małżonka o swoim stanie zdrowia np. z  powodu tego, że jest nieprzytomny. Dzieje sie tak prawdopodobnie dlatego, że powszechnie uważa sie małżonka za osobę najbliższa i z tego powodu osobę właściwa do udzielenia informacji np. na temat stanu zdrowia nieprzytomnego pacjenta, który nie był w stanie udzielić pisemnego upoważnienia. Postulujemy, by partner/ka tej samej płci był traktowany tak jak małżonek/ka (partnerzy/ki par jednopłciowych mogą oczywiście upoważniać się nawzajem, ale nasz postulat dotyczy przypadków, w których partnerka jest nieprzytomny/a i w związku z tym nie może nikogo pisemnie upoważnić).

4. Prawo do wspólnego opodatkowania sie z partnerem/ka. W obecnym stanie prawnym partnerzy/ki tej samej płci nie maja możliwości wspólnego rozliczenia należności podatkowych; co jest jednym z najbardziej namacalnych przykładów dyskryminacji finansowej par tej samej płci.

5. Prawo do adopcji dziecka partnera/ki. Szacuje sie, że w Polsce kilkanaście tysięcy dzieci wychowuje sie w rodzinach homoseksualnych (wg raportu Lambdy Warszawa i KPH). W ogromnej większości przypadków są to biologiczne dzieci jednego z partnerów/ek pochodzące z wcześniejszych, heteroseksualnych związków. Również w większości przypadków są to dzieci wychowywane przez pary lesbijskie (w mniejszości – gejowskie). W takich sytuacjach dziecko faktycznie wychowywane przez dwie kobiety (lub dwóch mężczyzn) prawnie uznawane jest za dziecko wyłącznie jednej z tych osób.
W praktyce oznacza to, że po pierwsze dziecko nie może domagać sie od partnera/ki swojego biologicznego rodzica, a de facto rodzica społecznego tego, czego normalnie może domagać sie dziecko od swojego rodzica np. właściwej opieki, łożenia środków finansowych na utrzymanie, edukacje itd. Oznacza to również, że w przypadku rozstania sie biologicznego rodzica z partnerem/ka nie może on domagać sie płacenia alimentów na dziecko. W przyszłości zaś rodzic społeczny, który przez wiele lat rzetelnie wywiązywał sie z obowiązków wychowawczych nie mógłby również domagać sie od dorosłego już dziecka płacenia alimentów na swoja rzecz, czyli tego, czego zazwyczaj mogą sie domagać rodzice biologiczni.

6. Prawo do korzystania z zabezpieczenia socjalnego, w tym świadczeń
ZUS/KRUS:


a) prawo do objęcia bezrobotnego partnera/ki ubezpieczeniem zdrowotnym
jako członka rodziny partnera/ki ubezpieczonego.
W obecnym stanie prawnym bezrobotny i nie objęty ubezpieczeniem społecznym ZUS partner/ka w
związku jednopłciowym nie może korzystać z ubezpieczenia swojego/swojej
partnera/ki np. w przypadku potrzeby korzystania z pomocy medycznej – co
oznacza, że jest on/a pozbawiony/a prawa do bezpłatnej opieki lekarskiej;

b) prawo do renty rodzinnej lub emerytury po zmarłym/ej partnerze/ce. W obecnym stanie prawnym partner/ka zmarłego/ej, nawet jeśli jest całkowicie niezdolny/a do pracy i był/a na utrzymaniu zmarłego/ej, nie ma prawa do
otrzymania renty rodzinnej po zmarłym/ej. Podobnie w przypadku prawa do uzyskania emerytury po zmarłym/ej partnerze/ce – jeśli zmarły/a otrzymywał/a
emeryturę w wysokości 2.500 zł a pozostający/a przy życiu partner/ka 650 zł,
to nie może on/a ubiegać sie o prawo do emerytury po zmarłym/ej partnerze/ce. W przypadku małżonków są oni uprawnieni zarówno do otrzymywania renty rodzinnej, jak również prawa do emerytury po zmarłym małżonku;

c) prawo do wstąpienia w stosunek najmu przez objecie pojęciem "osoby,
która pozostawała faktycznie we wspólnym pożyciu z najemca"
także
partnera/ki w związku jednopłciowym (w razie śmierci najemcy lokalu mieszkalnego w stosunek najmu lokalu wstępują: małżonek niebędący współnajemca lokalu, dzieci najemcy i jego współmałżonka, inne osoby, wobec których najemca był obowiązany do świadczeń alimentacyjnych, oraz osoba, która pozostawała faktycznie we wspólnym pożyciu z najemca).

7. Prawo do ubiegania sie o członkostwo w spółdzielni i ustanowienie
spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego po zmarłym partnerze/ce,
byłym członku spółdzielni przez objecie pojęciem "innej osoby bliskiej" także partnera/ke w związku jednopłciowym (W wypadku wygaśnięcia
spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego w następstwie ustania członkostwa (...), roszczenia o przyjecie do spółdzielni i zawarcie umowy o ustanowienie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego przysługują zamieszkałym razem z byłym członkiem: małżonkowi, dzieciom i innym osobom bliskim.).

8. Prawo do dysponowania wkładem pieniężnym na rachunku bankowym na
wypadek śmierci na rzecz partnera/ki
(art. 56 prawa bankowego obecnie
wymienia tylko małżonka, wstępnych, zstępnych i rodzeństwo). Taka dyspozycja
powoduje, że kwota (nieprzekraczająca dwudziestokrotnego przeciętnego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw) przekazana przez spadkodawcę nie
wchodzi do spadku po zmarłym, co skutkuje tym, że osoba na rzecz której dokonano dyspozycji, może dysponować pieniędzmi w każdym czasie nie czekając na dokonanie działu spadku (czyli fizycznego przypisania poszczególnych składników majątku poszczególnym spadkobiercom).

9. Prawo do ubiegania sie przez partnera/ke obywatela RP, nie będącego
obywatelem RP o prawo pobytu na terytorium RP oraz o obywatelstwo RP

Obowiązująca ustawa o cudzoziemcach gwarantuje ww. prawa małżonkowi. W obecnym stanie prawnym, jeśli homoseksualny obywatel RP zwiąże sie z osoba
nie posiadająca obywatelstwa Unii Europejskiej, to związek taki nie stanowi podstawy do przyznania partnerowi/ce ani prawa pobytu ani obywatelstwa RP.
Oznacza to w praktyce, że o ile partner/ka obywatela RP nie znajdzie innego powodu albo do przedłużenia swojej wizy albo do zalegalizowania swojego pobytu na terytorium RP, to zmuszony bedzie do opuszczenia terytorium Polski lub pozostawania na nim nielegalnie. W przypadku związków heteroseksualnych zawarcie małżeństwa stanowi podstawę do zalegalizowania pobytu na terytorium
RP małżonka nie będącego obywatelem Polski.

10. Prawo do odmowy składania zeznań w procesie karnym oraz w
postępowaniu podatkowym, administracyjnym i cywilnym.
W obecnym stanie prawnym partner/ka tej samej płci może zostać zmuszony w postępowaniach
sadowych lub administracyjnych do składania zeznań obciążających swojego/ej
partnera/ki, np. gdy jeden/na z partnerów/ek prowadzący/a samochód spowoduje
ze swojej winy wypadek, partner/ka siedzący/a w fotelu pasażera może zostać zobowiązany/a do składania zeznań obciążających kierującego/ej partnera/ki lub
ukarany/a, jeśli odmawia składania zeznań. Małżonkowie oraz osoby najbliższe
lub pozostające we wspólnym pożyciu (a za takie uważa sie w polskim orzecznictwie Sadu Najwyższego wyłącznie osoby pozostające w związku heteroseksualnym) maja prawo domowy składania zeznań obciążających współmałżonka lub heteroseksualnego partnera.

11. Prawo do bycia pełnomocnikiem procesowym. W obecnym stanie prawnym partnerzy/ki pozostający/e w związku jednopłciowym nie mogą nawzajem reprezentować siebie przed sadem w postępowaniu cywilnym. Oznacza to, że w przypadku kiedy partner/ka będący/a strona w postępowaniu sadowym nie może uczestniczyć w rozprawie np. z powodu wyjazdu, to nie może on/a udzielić
pełnomocnictwa do występowania w swoim imieniu partnerowi/ce i zmuszony/a
jest do wnioskowania o odroczenie rozprawy lub korzystania z usług adwokata.
Uprawnienie do bycia pełnomocnikiem w procesie cywilnym wzajemnie wobec
siebie posiadają małżonkowie.

12. Prawo do wyrażenia zgody na przeszczep komórek, tkanek czy narządów na rzecz partnera/ki tej samej płci na takich zasadach, na jakich proces ten odbywa sie w przypadku małżonków, a wiec bez konieczności ubiegania sie o zgodę sadu rejonowego i przedstawiania opinii Komisji Etycznej Krajowej Rady Transplantacyjnej. W myśl obecnie obowiązujących przepisów tylko pod ww. wymienionymi warunkami partnerzy/ki związku jednopłciowego mogą
samodzielnie decydować o przekazaniu swych komórek, tkanek czy narządów do
przeszczepu partnerowi/ce.
Grupa Inicjatywna ds. Związków Partnerskich
Data publikacji w portalu: 2010-04-30
Yga Kostrzewa (Lambda Warszawa)
Mariusz Kurc (Kampania Przeciw Homofobii)
Krystian Legierski (Zieloni 2004)
Tomasz Szypuła (Kampania Przeciw Homofobii)
www.zwiazkipartnerskie.info
zwiazkipartnerskie@gmail.com
Podoba Ci się artykuł? Możesz go skomentować, ocenić lub umieścić link na swoich stronach:
Aktualna ocena: ocena: 0 /głosów: 0
Zaloguj się, aby zagłosować!
OPINIE I KOMENTARZE+ dodaj opinię  

Joey2010-05-01 16:56
A gdzie obowiązki? Np. obowiązek utrzymywania partnera, gdy ten pozostanie bez środków do życia oraz obowiązki związane z rozstaniem, gdy ma ono miejsce z orzeczonej przez sąd winy lepiej sytuowanego partnera - np. okresowa alimentacja partnera pozostawionego bez środków do życia lub z przychodami uniemożliwiającymi mu godziwą egzystencję? No i brakuje mi tu postulatu na temat formy zawierania takich związków, trybu ich rozwiązywania, kwestii przyjmowania nazwiska. A - i to co mnie interesuje osobiście - co z uznawalnością związków zawartych w innych krajach i statusu (co z np. homomałżeństwem z Hiszpanii, homopartnerami z Danii i PASCami z Francji - gdy obie osoby mają obywatelstwo obce albo para jest mieszana) oraz oczywiście co w przypadku, gdy takie pary zamieszkałe w Polsce postanowią się rozstać? Gdzie jest instancja właściwa?


Dopisywanie opini, tylko dla zarejestrowanych użytkowniczek portalu

Zaloguj się

Nie masz jeszcze konta? Zarejestruj się!

zoo
  NAPISZ DO NAS  

Chciałabyś pomóc tworzyć ten dział, znalazłaś w sieci ciekawe opracowania, dokumenty?
- Napisz! lub wklej artykuł do formularza: dodaj artykuł lub news

  ZOBACZ!  
NEWSLETTER I SPOŁECZNOŚCI

Chcesz być powiadamiana o nowościach w portalu? Zarejestruj się i zaprenumeruj nasz newsletter lub kanał Nowości RSS!
Możesz też dołączyć do naszej strony na Facebook lub Twitter. Zapraszamy!

  ZOBACZ TAKŻE  

Ostatnio komentowane:

news Donald Trump nie chce finansowania organizacji promujących aborcję za granicą
justsomebody10 Posługiwanie się przykładem N. Vujicica nie ma, moim zdaniem, większego sensu, bo to jest wyjątek na tle setek tysięcy niepełnosprawnych. Od dzieciństwa był otoczony opieką, wsparciem,... opinia dodana 2017-02-11 13:52:24
muzyka Zawsze mocno żyłam i teraz mam co wspominać
Hitoshi W piątek byłam na koncercie Closterkeller. Anja jest niesamowitą kobietą, jest charyzmatyczna, silna i pewna siebie, dała przepiękny występ. Uwielbiam ją.... opinia dodana 2012-11-05 20:27:47
literatura Lesbos Najlepsze opowiadania erotyczne - Warnock Kathleen
Ciekawe opowiadania :) wciągające ! polecam.\r\n\r\nPS. Odsprzedam za pare groszy . Więcej info na @.

Dołącz do naszej społeczności!

nowe i najaktywniejsze profile:

© KOBIETY KOBIETOM 2001-2017